Het Nationaal Groeifonds heeft groen licht gegeven voor de vervolgfase van het programma Toekomstbestendige Leefomgeving. De Adviescommissie van het Groeifonds adviseerde op 10 juli 2026 positief over de doorstart, en het kabinet heeft dit advies overgenomen. Voor BouwLab R&Do, dat als een van de hoofdactoren deel uitmaakt van het Consortium Gebouwen binnen dit programma, is dat goed nieuws: het werk waar we sinds 2023 aan bouwen krijgt een vervolg.

Als trotse partner van Toekomstbestendige Leefomgeving verwelkomt BouwLab R&Do deze nieuwe impuls. Waar fase 1 in het teken stond van het ontwikkelen en valideren van innovaties, verschuift de focus in fase 2 naar opschaling en brede toepassing in de praktijk. Binnen dit programma richt BouwLab R&Do zich, samen met de samenwerkingspartners, op de industrialisatie van renovatieonderhoud.

Waarom dit besluit

De Adviescommissie baseerde haar positieve advies op aantoonbare voortgang in de eerste fase van het programma. Zo zijn er al concrete resultaten geboekt op het gebied van nieuwe onderhoudsmethoden voor bruggen en prefab gevel- en dakoplossingen, precies het soort praktijkgerichte innovatie waar Toekomstbestendige Leefomgeving voor is opgezet. Die voortgang was voor het kabinet reden om de vervolgfase definitief te financieren.

Het besluit wordt overigens pas volledig definitief zodra het parlement de Groeifonds-begroting 2027 en de bijbehorende departementale begrotingen goedkeurt. Daarna kan de volgende projectfase daadwerkelijk van start.

Waar het programma voor staat

Toekomstbestendige Leefomgeving is een meerjarig programma (2023-2028) dat is opgezet om Nederland te helpen aan emissievrije, circulaire en klimaatbestendige gebouwen en infrastructuur. Het programma is ontwikkeld door TKI Bouw en Techniek, in samenwerking met de ministeries van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, Infrastructuur en Waterstaat, en Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Meer dan 130 partijen doen mee: bedrijven, woningcorporaties, hogescholen, universiteiten, gemeenten en kennisinstellingen.

De aanpak is verdeeld over drie programmalijnen (Infra, Bouw en Ecosysteem) die samen moeten zorgen voor blijvende samenwerkingsverbanden en innovatie-infrastructuur in de sector. De achterliggende opgave is groot: een woningtekort, verouderende infrastructuur en de gevolgen van klimaatverandering vragen om een bouwsector die sneller kan vernieuwen.

Zes opschalingsketens

In fase 2 wordt de komende jaren gewerkt aan zes ketens binnen de ontwerp, bouw en technieksector, gericht op grootschalige toepassing in de praktijk:

1. Biobased bouwsystemen. Industriële bouwsystemen met hout, vezelhennep, miscanthus en vlas, met als doel circa 5.000 biobased woningen in 2028.
2. Industriële renovatiesystemen. Renovatieconcepten voor gevels, daken en 3D-geprinte betonnen bouwdelen.
3. Circulaire geveleconomie. Hergebruik en levensduurverlenging van ramen, deuren en vliesgevels.
4. Circulaire wegverhardingen. Duurzamere aanleg en onderhoud van wegen.
5. Toekomstbestendige bruggen. Datagedreven beheer en industriële, demontabele brugconcepten.
6. Tijdloze grachten. Behoud en levensduurverlenging van stedelijke grachten en kademuren.

Het doel is dat in 2028 de belangrijkste belemmeringen voor grootschalige toepassing zijn weggenomen, zodat de ontwikkelde samenwerkingen en werkwijzen daarna op eigen kracht doorgroeien.

De rol van BouwLab

Binnen het Consortium Gebouwen richt BouwLab R&Do zich op vier onderling samenhangende sporen:

Validatie van innovatieve materialen. BouwLab fungeert als testlocatie voor circulaire renovatieoplossingen. Een voorbeeld is het project Biobased Circulair Renoveren Betaalbaar, waarin samen met woningcorporatie de Alliantie biobased materialen en duurzame gevel- en dakoplossingen worden getest op tien woningen in Bussum, met perspectief op opschaling naar 1.600 woningen.

Opschalingsmethodiek. We werken aan het aanscherpen en wetenschappelijk onderbouwen van een methodiek die bedrijven helpt hun innovaties op te schalen, zowel fysiek (robotisering) als digitaal (digital twins).

Digitale ervaringsruimte. BouwLab biedt bouwbedrijven een plek om kennis te maken met digitale productietechnologieën en zich hierdoor te laten inspireren.

Gestandaardiseerde gebouwgegevens. Ten slotte werken we mee aan uniforme circulaire rekenmodellen en gebouwpaspoorten, zodat data over gebouwen beter uitwisselbaar wordt binnen de sector.

Vervolg

Met het positieve advies van de Adviescommissie en de steun van het kabinet ligt de weg open voor een nieuwe fase van Toekomstbestendige Leefomgeving. Zodra het parlement de begroting voor 2027 heeft vastgesteld, kan deze fase formeel van start. BouwLab blijft de komende periode werken aan de vier sporen hierboven, en we houden via onze website en nieuwsbrief op de hoogte van de voortgang.